74مىنشينند، مؤذن هم كه هم اقامه مىگويد و هم مكبّرى مىكند در آن بالا است، خود امام جماعت تكبير را بلند مىگويد، آن وقت مكبّر در آن فرياد مىكند، بعد از اتمام نماز تسبيح «حضرت زهرا»- سلام اللّٰه عليها - ، يك نفر به لحن بلند، سى و سه مرتبه«اللّٰه اكبر» مىگويد، آن وقت سيد ديگرى سى و سه مرتبه«الحمدللّٰه»و ديگرى«سبحان اللّٰه» مىگويد، اما قريب پنجاه نفرى بيشتر اقتدا نكرده بودند، دو سه نفر هم در گوشههاى ديگر ايستاده بودند و به هر كدامى ده بيست نفر اقتدا كرده بود، دو گوشه هم دو سنگ سفيد خيلى خوب كه هر كدامى تقريباً به قدر سه خُم 1، از خُمهاى بزرگ سفالى است، ميان آن خالى و پر از آب و هر كدام شيرى دارد، كه وضو مىگيرند و دو نفر ايستاده، فورى حوله 2جهت خشك كردن مىدهند، در بيرون هم عمارتى مخصوص وضو كه از سنگ مرمر و همه شير دارد ساختهاند، تعريف مسجد را نمىشود كرد.
مسجد«ايا صوفيه»كليسايى بوده كه«پادشاه روم»، به چهار صد و پنجاه و پنج، بعد از تولد«عيسى»به ساخت، و آن بنا كليسيا بود تا«سلطان محمد خان»پسر«سلطان مراد خان»آل عثمان، كه معروف به فاتح است«قسطنطنيه»را در زمان سلطنت خود محاصره كرد، روز پنجاه و يكم از محاصره، كه روز چهارشنبه بيستم جمادى الاخر هشتصد و پنجاه و هفت هجرى بود، فتح نمود، در جمعه همان هفته نماز جمعه را در«ايا صوفيه»به جاى آورد، و آنجا را مسجد قرار داد و اين سلطان، هفتم«سلاطين آلعثمان»و«محمد نام دوم»از سلسله است، فتوحاتش بسيار و زحماتش بىشمار است، اين مختصر گنجايش ندارد، 3 بايد ديد.
جامع سلطان احمد خان