513روى راه در دست راست تو است.گفته‌اند كه پيامبر-ص-از منا كه به عرفه مى‌رفت از آن راه گذشت. ¹

ازهرى گويد:بطن عرفه وادى است محاذى عرفات و ديگرى گويد بطن عرفه مسجد عرفه و همۀ مسيل است. ²

بكرى گويد:بطن عرفه بطن واديى است كه در آن مسجد عرفه است.و آن مسيلهايى است كه چون باران آيد آب در آنها جارى گردد.آنجا سه كوه است كه دورترين آنها نزديك موقف است.پيامبر فرمان داده كه از آن سه كوه بالا روند تا دامنۀ كوه عرفه،يعنى پايين آن. ³

و عرفه از حرم نيست. ⁴ميان آن حرم يك پرتاب سنگ فاصله است.در عرنه است اضائة النبط.در ساختن آن آجر به كار رفته است آن را بدين نام خوانده‌اند،زيرا معاويه گروهى از نبطيان را فرستاد تا براى خانه‌هايش در مكه آجر فراهم كنند.پس آنجا را نيز به نام نبطيان ناميدند.رو به روى اين كوره‌ها ركايا( چاهها)ى قدامة بن مظعون است در آن طرفى است كه مكه است. ⁵

مغشى نيز در عرفه است از جانب نبط تا خيف الشبرق و خزروع به طرف ليط از آن سو كه مغشى وكتد است.وكتد كوهى است در جانب مغشى،ميان آن و حدره حلحله واقع شده است.و حزنه يا ثنية كمان را يحيى بن خالد مسطح كرد و آب به آنجا كشيد و بستانى احداث كرد. ⁶

اقحوانه در نزديكى ليط است.نشستگاهى بود كه هر كه از مكه بيرون مى‌آمد در آنجا مى‌نشست.ازبيه كه شعبى است كه از ذات الحنظل جدا مى‌شود در آنجاست.و بين ثنيۀ ام رباب تا ثنيه‌اى كه ميان ليط و شعب عمر بن ابى ربيعه و بين ليط و ذى طوى است،قبلا واقع