273در كتب فقهى از نصاب و مقدار دقيق صدقات واجب در مواشى،اطلاعات وسيعى آمده است.اين آگاهيها جز در موارد اندكى همه يكسان و متفقاند.
مكان جمعآورى صدقات
صاحبان مواشى اعم از بدويها يا گلّهدارها،به حكم اوضاع طبيعت مجبورند كه در بهار از پى آب و گياه در حركت باشند.آنگاه در كنار چاههاى پرآب گرد آيند.بنابراين كسانى كه براى جمعآورى صدقات(زكات)مىروند بايد خود به ميان آنها بروند نه اين كه از آنها بخواهند در جاى معينى گرد آيند.زيرا چه بسا آنجا براى مواشى آنها مناسب نباشد.در اين باب نصوص متعدد وارد شده است؛مثلا از پيامبر-ص-روايت شده كه گفته است:صدقات مسلمانان را يا بر سر آبهايشان بگيريد و يا بر درگاه خانههايشان. 1
واقدى نيز روايت مىكند كه عثمان كارگزاران زكات را براى گرفتن صدقات هنگامى كه مردم بر سر آبها جمع مىشدند،مىفرستاد. 2
عمر بن عبد العزيز هم به همان روشى كه از حضرت رسول-ص-روايت شده بود دستور داد كه صدقات را يا بر سر آبها گيرند و يا بر درگاه خانهها. 3گويند كه مالك بن انس هم مىگفت:كارگزاران زكات را بايد پيش از تابستان و هنگامى كه ستاره ثريا طلوع مىكند براى گرفتن زكات فرستاد.زيرا در اين هنگام است كه مردم با مواشى خود بر سر آبها گرد مىآيند و اين بيشتر به صلاح مردم است. 4سخن مالك بدين سبب است كه در بهار صاحبان مواشى در اطراف به طلب مراتع پراكندهاند و ترك كردن چراگاهها براى پرداختن زكات دشوار است.ديگر آن كه برههايى كه در بهار زاده شدهاند در آخر بهار و اوايل تابستان بزرگ شدهاند و مىتوان از آنها زكات گرفت.