262دورى گزينند.
دو نامه در زمره نامههاست و در آن،از آن كس كه مورد خطاب نامه است خواسته شده كه به حزب الله روى بياورد.
فرمانبردارى از خدا و رسول او،منجر به اسلام مىشود،همچنانكه اسلام دربردارد فرمانبردارى از خدا و رسول و قيام به انجام فرائض را.اگر در برخى از پيماننامهها جدايى از مشركين شرط نشده براى اين است كه به روابط پيشين آنها با مشركان لطمهاى وارد نشود و اين امر بخصوص در موقعى است كه ميان مسلمانان و مشركان،عهود و ميثاقهايى است.در قرآن كريم به آنها اشارت شده است. 1
اما گردن نهادن به اسلام و پيوستن به دولت اسلامى هدف كلى و اصلى است كه خواه و ناخواه قطع علاقه با مشركين را در پى دارد.
در بعضى از نامهها كه شمارى از قبايل حجاز؛بخصوص آنها كه نزديكتر هستند؛چون ضمره و غفار و اشجع و بكاء و ربعه تأكيد شده كه آنان را در برابر كسانى كه به آنها ستم كنند و يا با آنها پيكار نمايند يارى خواهد يا به عبارت ديگر ايشان را در برابر هر هجوم و تجاوزى حمايت خواهد كرد و با قبيله بنو سليم شرطى ديگر افزوده كه بر آنهاست كه در موارد ضرورى به يارى پيامبر-ص-برخيزند.
از اين نگاه سريع و موجز به نامههاى رسول خدا-ص-به عشاير و رجال آنها چنين برمىآيد كه مهمترين چيزى كه به آنها مىداده،حمايت بوده و آنچه از آنها مىطلبيده اطاعت بوده است.اين نامهها عموما مختصر است؛يعنى قبايل را واگذاشته تا بر حسب نظام قديم و متعارف خود سير كنند و بر آنها قيود و شرايط سنگين وضع نكرده است.ترديدى نيست كه پيامبر-ص-هدفش نشر عقيدۀ توحيد بوده است و توسعه دادن به دولت اسلام و براى حصول اين مقصود مىخواسته است كه شمار بيشترى از قبايل به او بپيوندند.اين پيوند سبب مىشده كه قبايل از هر تجاوز خارجى در امان بمانند.اما تغيير نظام ادارى چندان مورد نظر نبوده است.پيش از فتح مكه و بعد از آن به قدرى با قضاياى مختلف دست به گريبان بود كه فرصتى براى تبديل نظام قبايل نمىيافت و ما در منابع خود نام كسانى را نمىيابيم كه به رياست قبايل گماشته باشند.اگر نامى هست نام كسانى است كه بيشتر براى گردآورى زكات به