133رضوى عزور گويد:آب اين دو كوه در وادى غيقه ريزد و غيقه در دريا ريزد و آن آبگيرى نيز هست.

و دربارۀ وادى ذو رولان گويد:در بالاى اين وادى باغهايى است به نام فلاج.مردم به هنگام بهار در آنجا گرد آيند.در آنجا چند مسك(آبگير)وجود دارد كه شرب مردم را در تابستان و بهار بسنده است و در آنجا چاهها و چشمه‌ها نيست. ¹

باران و سدّ

عرّام گويد:سدّ آب باران است.در كوه شوران محل گرد آمدن آب باران،بسيار است كه به آن محلها بجرات،كرم،عين و اماء گويند.

رسول خدا-ص-فرمان به سدّ آن داد.از سدّ قناتى است تا قبا. ²

سمهودى گويد:در قاموس المجد آمده است كه اضم كوهى است و نيز نام همان وادى است كه مدينه منوره در آن است.اهل مدينه اضم را قناة گويند و از آنجا تا سد،شظات ناميده شود. ³

سمهودى گويد:سد آب آسمان است در حزم بنى عوال.شايد مرادش همان سد است كه در راهى كه رشيد از مدينه تا معدن بنى سليم ميان مدينه و رحضيّه-در بيست ميلى مدينه- پيمود،واقع شده و در آنجا آب بسيار است،در دره‌اى كه معاويه در آنجا سدى براى حبس آب ساخته بود،و آن همانند بركه بود. ⁴

آب در مكه

اوضاع خاص در بلاد سبب شده كه هر يك براى فراهم ساختن آب و نگهدارى و مصرف آن،شيوۀ خاصى برگزينند.خواه به صورت غلبه بر سيلابها و مهار كردن آنها يا حفر چاهها و پديدار ساختن چشمه‌ها و طرز هدايت آب از جايى به جايى ديگر.در اين امور معلومات مفصلى راجع به مكه و مدينه در عهود اوليۀ اسلامى به ما رسيده است.