546
دربهاى مسجد
هنگام توصيف ساختمان مسجد،مختصرى دربارۀ دربهاى آن گفتيم.اينك مى‌گوييم،در توسعه‌اى كه به وسيلۀ مهدى(عباسى)داده شد،مسجد داراى بيست و چهار درب گرديد كه چهار درب آن در سمت جنوب قرار داشت و آنها دربهاى اختصاصى بوده است.بيست درب ديگر براى عموم مردم گشوده مى‌شد؛هشت درب در طرف مشرق،هشت درب در جانب مغرب و چهار درب در سمت شمال كه تمامى اين دربها به هنگام ساختمانها و توسعه‌هايى كه دورانهاى بعدى انجام گرفت،بسته شدند،جز چهار دربى كه در شرق و غرب مسجد قرار داشت،درب ديگرى را بر آن نيافزودند.اما دربى كه در شمال مسجد قرار دارد،همانطور كه پيشتر گفته شد،در ساختمان مسجد به وسيلۀ سلطان عبد المجيد عثمانى به وجود آمد.بنابر اين مسجد داراى پنج درب است:
1-باب السلام؛در غرب مسجد كه به علت اتصال اين درب به خانۀ مروان،به «باب مروان»معروف گشت.اين خانه درست در سمت قبلۀ مسجد بوده است.در جاى آن خانه،ملك منصور قلاوون در سال 686 هجرى وضوخانه‌اى ايجاد كرد كه بعدها آن را مبدل به مدرسه سلطان بشير آغا نمودند و وضوخانه را به قسمت غرب مسجد در آغاز كوچه‌اى كه به آن زقاق زرندى يا كوچه زرندى گفته مى‌شود،انتقال دادند.اين كوچه در سمت راست شما در حالى كه به سوى باب المصرى در حركت مى‌باشيد،قرار گرفته است و به علت كوتاهى مسافت اين دروازه،بيشتر مسافران از آن به درون مدينه مى‌آيند.
بر روى درب اين نوشته قرار دارد:
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنّٰاتٍ وَ عُيُونٍ اُدْخُلُوهٰا بِسَلاٰمٍ آمِنِينَ
1
اين آيه بر روى مس زرد رنگى كه بر آستانۀ درب قرار گرفته،نوشته شده است.
از طرف بيرون،بر بالاى درب اين نوشته ديده مى‌شود:«فداك أبي و أمي يا رسول اللّه أللّهمّ أيّد بالنصر و العز السلطان عبد العزيز خان بن السلطان عبد المجيد خان...