343
«مسجد البيعه؛در نزديكى عقبه در آغاز مرز منا از سوى مكه بوده و نسبت به شخصى كه به سوى مكه در حركت است،در پشت عقبه قرار دارد و در گردنه‌اى در سمت چپ شخصى است كه به سوى منا در حركت است.به گفتۀ جمعى از تاريخ‌نگاران،بدين مناسبت به آن«مسجد البيعه»گفته‌اند كه در آن انصار در حضور عباس بن عبد المطلب عموى پيامبر به خدمت رسول خدا صلّى اللّه عليه و اله رسيدند و با ايشان بيعت نمودند.»
تقى فاسى مى‌گويد:طول اين مسجد 1/6 38 ذراع به ذرع آهنى است و داراى دو شبستان است كه هر يك از شبستانها سه گنبد دارد و اين گنبدها،بر چهار نيم طاق بنا گرديده است.داراى دو درب يكى در سمت شمال و ديگرى در سمت جنوب مى‌باشد و بر طبق گفتۀ فاسى:ساختمان مسجد فرسوده و خراب است،در آن دو سنگ نبشته وجود دارد كه بر يكى از آنها نوشته شده است:
«امر عبد اللّه أمير المؤمنين أكرمه اللّه ببنيان هذا المسجد البيعة التى كانت أوّل بيعة بايع فيها رسول اللّه صلّى اللّه عليه و سلم عقد عقده له(؟)العباس بن عبد المطلب رضى اللّه عنه»
و بر روى لوح ديگرى،مسجد البيعه را تعريف نموده كه تاريخ بناى آن 244 ه.بوده است و مراد از امير المؤمنين ياد شده همان ابو جعفر منصور عباسى است.همچنين اين مسجد از سوى مستنصر عباسى نيز تعمير گرديده؛زيرا فاسى مى‌گويد:به علّت خرابى مسجد،سنگى را در كنار اين مسجد افتاده بر زمين ديدم كه نام مستنصر عباسى و تاريخ 629 ه.بر آن نوشته شده بود.
مسجد منا
كه بدان«مسجد المنحر»نيز گفته مى‌شود.فاسى آن را اين چنين ناميده و گفته است:
اين مسجد در مجاورت خانۀ معروف به«دار المنحر»ميان جمرۀ اولى و جمرۀ وسطى،در سمت راست شخصى كه به سوى عرفات مى‌رود،قرار گرفته است و در آن لوح سنگى وجود دارد كه بر آن نوشته شده:«ان الملك قطب الدين ابا بكر بن الملك المنصور عمر بن