276
تقى فاسى در كتاب«شفاء الغرام»در اين باره سخن گفته كه خلاصۀ آن اين است:
ترديدى نيست كه كعبۀ معظمه چندين بار ساخته شده كه البته در تعداد آن،ميان صاحب نظران اختلاف است.از مجموع گفتهها اين چنين برمىآيد كه كعبه ده بار تجديد بنا شده، ساختمان فرشتگان،ساختمان آدم عليه السّلام،ساختمان فرزندان آدم،ساختمان ابراهيم خليل عليه السّلام،ساختمان عمالقه،ساختمان جرهم،ساختمان قصّى بن كلاب،ساختمان قريش،ساختمان عبد اللّه بن زبير و ساختمان حجّاج بن يوسف ثقفى.در اينجا اگر كلمۀ «ساختمان»بكار مىرود،به اين دليل است كه نامبردگان هر كدام جزئى از كعبه را ساختهاند كه به طور مشروح ذكر آن به ميان خواهد آمد.لازم به تذكر است كه از ساختمانهاى فرشتگان و آدم و فرزندان او خبر دقيقى در دست نيست ليكن از ساختمان ابراهيم خليل عليه السّلام در قرآن و سنت،آيات و رواياتى در دست داريم؛از آن جمله خداوند مىفرمايد:
وَ إِذْ يَرْفَعُ إِبْرٰاهِيمُ الْقَوٰاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَ إِسْمٰاعِيلُ رَبَّنٰا تَقَبَّلْ مِنّٰا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
1
و فاكهى از حضرت على عليه السّلام روايت كرده است:ابراهيم اولين شخصى است كه كعبه را ساخت و شيخ عماد الدين ابن كثير نيز آن را تأييد نموده و گفته است:از هيچ معصومى در مورد ساخته شدن كعبه پيش از ابراهيم خليل عليه السّلام خبرى بدست ما نرسيده است.ازرقى از ابن اسحاق اندازههاى ساختمان ابراهيم را نقل كرده است:ارتفاع بيت 9 ذراع،طول ديوار شرقى آن 32 ذراع،ديوار شمالى 22 ذراع،ديوار غربى 31 ذراع و ديوار جنوبى 20 ذراع بوده و درب خانه بر روى زمين قرار داشته است،هنگام ساختمان، ابراهيم بنا مىكرد و اسماعيل بر شانۀ خود بدو سنگ مىرساند.اما ساختمان عمالقه و جرهم را ازرقى از حضرت على بن ابيطالب عليه السّلام نقل مىنمايد.مسعودى نقل كرده است:
شخصى از جرهم بنام حارث بن مضاض الاصفر خانه را بنا كرده است كه پس از عمالقه، قصى بن كلاب آن را ساخته و سقف خانه را از چوب دوم 2اعلا و ساقههاى درخت خرما بنا نمود.حلبى گفته است:كعبه در واقع سه بار در طول تاريخ ساخته شده است: