253
هماكنون عادت چنين است البته از قديم هم اينگونه بوده است كه خطيب نماز جمعه،در حالى كه ميان دو نفر از خواجههاى حرم قرار گرفته،وارد مسجد الحرام مىگردد و دو خواجۀ ياد شده هر يك بيرقى در دست خود بلند نموده و خطيب را به سوى حجر الأسود راهنمايى مىكنند،نامبرده پس از بوسيدن آن به سوى منبر حركت نمود و اين در حالى است كه شخصى در برابر او با حركت دادن چوبى كه داراى پوست ظريفى است و صداى تندى را در فضاى مسجد مىپراكند حركت مىكند،صدا بگونهاى است كه تمامى افراد درون مسجد و بيرون آن صداى چوب ياد شده را مىشنوند و اين صدا حركت خطيب به سوى منبر را به اطلاع همه مىرساند.
در كنار منبر شخصى يك قبضه شمشير در اختيار او گذاشته و سپس دو پرچم (-بيرق)ياد شده در كنار منبر قرار داده مىشود.
خطيب در هر پله توسط شمشير خود ضربهاى بدان وارد مىكند كه صداى آن را همه مىشنوند و اين كار را تا بالاترين پله انجام مىدهد.پس از آن در لب دعايى زمزمه مىكند و به جمع حاضر مردم در سمت چپ و راست سلام مىدهد و مردم همگى پاسخ مىدهند.در اين هنگام موذنان بر روى ساختمان زمزم،اذان دوم را ندا داده و پس از اتمام آن خطبه شروع مىگردد؛از آن جمله در خطبههاى خود اين كلمات را مىگويد:
«أللّهمّ صلّ على محمد و على آل محمد ما طاف بهذا البيت طائف».
و با انگشتان خود اشاره به كعبه كرد و دعا براى خلفاى چهارگانه و عموى پيامبر صلّى اللّه عليه و اله و دو سبط او(حضرت امام حسن و حسين عليهما السّلام)و مادرشان(حضرت زهرا عليها السّلام)و مادر بزرگشان(حضرت خديجه عليها السّلام)كرد آنگاه به خليفه و امير مكه دعا نمود.هنگامى كه نماز به پايان رسيد پايين آمد و در حالى كه دو طرفش دو خواجۀ پرچم به دست و در برابرش نقارهزن قرار داشت حركت مىكرد،اين علامتى است كه نشان مىدهد خطبه و نماز به پايان رسيده است.در تصوير مردم را در حال خواندن نماز جمعه در مسجد الحرام به تاريخ ذى الحجه سال 1320 ه.ملاحظه مىكنيد و در سمت راست عكس مقام ابراهيم و باب بنى شيبه و زمزم و سقاخانه را مىبينيد.سقاخانه اكنون انبار وسائل مسجد است.