127گرفته و به ديگران مجددا اجاره داده مىشد و بدين ترتيب،هر شتر را دوبار اجاره داده و دو كرايه دريافت مىداشتند و بدين گونه از پرداخت ماليات بيشتر مىگريختند-و به خدا قسم كه اين ظلمى است آشكار و طمعى است لجام گسيخته-و آيا هرگز اينگونه مالياتهاى سنگينى كه در اسلام نكوهيده است،در جايى شنيدهاى؟!
اسلام در نظام مالياتى خود،در نهايت مبلغى حدود بيست درصد را تعيين نموده است و آن هم بر اموالى است كه بدون تلاش و كوشش فراوان و چشمگير؛نظير استخراج معدن و يا مثلا از راه دست يافتن به گنج قديمى به دست آمده باشد نه بر پولى كه از راه تلاش و كوشش و كار طاقتفرسا فراهم شده باشد.ليكن اعمال و رفتار اين افراد،نبايد تعجبآور باشد زيرا آنان،دين را فقط در زبان داشته و هنوز در نهادشان،از آن خبرى نيست پس آنان را مىبينيد كه آنچه بر زبان دارند،جز آن است كه در باطن خود بدان معتقدند.
يَقُولُونَ بِأَفْوٰاهِهِمْ مٰا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ وَ اللّٰهُ أَعْلَمُ بِمٰا يَكْتُمُونَ
1
اگر دولتهاى فرانسه و روسيه،از ظلمى كه بر سر حجاج در اين راه وارد مىشود، آگاه گردند،هرگز از انجام حج مسلمانان تبعه خود جلوگيرى نمىكردند؛زيرا اين افراد پس از مشرف شدن و ديدن اين سختىها و مشقتها،در مراجعت نه تنها هرگز آرزوى مسافرت ديگرى را نخواهند كرد بلكه ديگر هموطنان خود را از رفتن باز مىدارند و نيازى هم به دخالت دولتها در جلوگيرى از حج آنها نمىباشد ليكن آواز دهل شنيدن از دور خوش است.آنچه دربارۀ كرايۀ شتران گفتيم دربارۀ حجاجى است كه ارتباطى با محمل نداشته و گرنه همراهان محمل با روش ديگرى به كرايه شتران مورد نياز خود مىپردازند.
دستمزد ساربانان حملكنندۀ همراهان محمل
در حقيقت مبلغ كرايه با نظر و صلاحديد حضرت شريف مكّه تعيين مىگردد و