108

بازگشت از منا به مكّه

در ساعت 8 زوالى،روز دوازدهم ذى الحجه،سال 1318 ه‍.همراهان محمل پس از رمى جمرات سه‌گانه،در شلوغى كم‌نظيرى كه شبيه آن را نديده بوديم،به حركت درآمد.

ازدحام آن‌چنان بود كه كاروان فاصله ميان جمره صغرى و جمره عقبه را كه بيش از سيصد متر نبود در يك ساعت طى نمود و پس از آن به حركت خود ادامه داد و در ساعت يازده و نيم به مكّه رسيديم.در آنجا طبق سنت همه ساله،محمل را از باب النبى صلّى اللّه عليه و اله وارد شبستان مسجد الحرام كرديم و آن را در گوشه‌اى قرار داده،تعدادى از سربازان را به نگهبانى آن گماشتيم،محمل تا روز دوشنبه،25 ذى الحجه و پس از صدور فرمان والى به برپايى جشن حركت آن از مكّه به مدينه،در مسجد الحرام باقى ماند.(در تصوير زير)كپى نامه ياد شده،به نظرتان مى‌رسد.گرچه نامه مربوط به سال 1325 هجرى مى‌باشد،ليكن متن آن همواره ثابت بوده و تغييرى در آن داده نمى‌شود.