53قسمخوردن جايز است و كراهتى ندارد... امّا اگر غير اين باشد [و قسم بىجهت و بىجا استفاده شود] كراهت دارد.
اعتقاد شافعىها: قسم به غير خدا كراهت دارد.
اعتقاد حنبلىها: آنها مىگويند قسم به غير خدا حرام است.
همانگونه كه مشاهده كرديد، قسم به غير خدا، از ديدگاه دو فرقهى اهل تسنّن يعنى شافعىها و حنفىها در مواردى مباح است و در موارد ديگر اگر جايز نباشد، مكروه است و نه حرام.
امّا فرقهى حنابله - كه وهّابيان در فقه همسوى با آنان هستند - قسم به غير خدا را مطلقاً حرام مىدانند. در فقه، تفاوت معناى مباح، مكروه و حرام بر هر كسى روشن است.
بار ديگر اين تذكّر لازم است كه «اعتقاد وهّابىها براى خود آنان قابل احترام و عمل است» ولى نكتهى مهم اين جاست كه: «آنان اعتقاد خود را به تمام مسلمانان نسبت مىدهند و بىاعتقادان به آن را از حوزهى اسلام خارج مىدانند.» باز هم اگر سخن تا به اين حدّ مىرسيد، قابل قبول مىنمود؛ چه بايد كرد كه فتواى مسلمانكشى در پس اين سخنان، جلوههاى شوم چنين كلماتى را به تصوير مىكشد؟ 1