63به زيارت ائمه رفتن و پيوند دادن زيارت خانۀ خدا به زيارت فرزندان راستين كعبه و مِنىٰ و عرفات، نشان اين حق شناسى و وفادارى به «حق» است كه در اين دودمان تجسّم و تبلور يافته است.
ولى بايد ديد كه «زاير» كيست؟ و در چه حدّ و مرحلهاى از شناخت و شعور و معرفت قرار دارد؟ و با چه انگيزه و محرّكى، آهنگ زيارتِ اولياءِاللّٰه مىكند؟
حج و استفادۀ سياسى در تاريخ
اسلام، هيچ زاويهاى را از ديد خود، دور نگهنداشته است و به هر زمينهاى، به عنوانِ سازندگى، نگاهى عميق كرده و برنامهاى خاص دارد. و... از جمله، حج و مواقف آن.
درياى عظيم انسانهاى حجگزار، موجهاى نيرومندى هم دارد و از اين موجها بايد استفاده كرد.
حكومت اسلامى، در جهت حق به اين موضوع مىنگريسته است - و بايد بنگرد - همچنان كه حكّام غيرصالح و ناشايست هم از اين موقعيّت سود مىبرده و سلطۀ باطل خويش را تثبيت مىكردهاند.
مسألۀ سرپرستىِ حجّاج و «اميرالحاج» بودن و تعيين كسى كه سرپرستى زايران خدا را به عهده داشته باشد و هماهنگ كنندۀ اعمال و هدايتگر مناسك و امامِ جمعه و جماعتِ حجّاج بيتاللّٰه الحرام و نظم دهندۀ كوچ و وقوفِ مسلمانان در آن ايام باشد، يكى از شؤون حكومت اسلامى و