55فلسفۀ اجتماعى - سياسىِ اين اجتماع عظيم امت مسلمان است. در واقع، چيزى كه امام، از آن به «گم كردنِحج» تعبير مىكند و ضرورتِ بازيابى و پيدا كردن حج را مطرح مىسازد:
«... مسلمين، اگر حج را پيدا كنند، آن سياستى را كه در حج به كار رفته از طرفِ اسلام، همان را پيدا كنند، كافى است براى اينكه استقلال خودشان را پيدا كنند.» 1
چه سكّويى رفيعتر از مواقف حج؟!
و چه بلندگويى رساتر از مسجدالحرام و مِنىٰ و عرفات؟!...
حج، با وضعيّت اجتماعى و سرنوشت سياسى مسلمين مرتبط است و حاكم بر حقِ اسلامى هم نمىتواند نسبت به آن بىتفاوت باشد از اين رو، حج، براى احياى امر ائمه و نشر حق و دفاع از فضيلتها و مبارزه با طاغوتها، سنگرى براى رهبرى و ولايت است. هم امام مسلمين به آن توجّه دارد، و هم پيروان قرآن بايد از آن، در جهتِ حق، بهره بگيرند.
حج بايد پيامآور وحدت و بيدارى و تحكيم كنندۀ آثار و اخبار و طرحها و برنامههاى دينى و فرهنگى در «خطّ امامت» باشد. و اين فريضۀ عبادى، بهرههاى سياسى و اجتماعى داشته، زمينه را براى حاكم و جارى ساختن حق فراهم كند، و گرنه حج، حج نخواهد بود.
اين اهداف، در زيارت حج، هم از طريق برخورد عينى و رابطۀ حضورى با امام معصوم در مراسم حج تحقّق پيدا مىكند