32
مسجد در عصر سعودى
به سال 1370 ه . (1951 م) و با دستور ملك عبدالعزيز، عمليات توسعۀ جديد مسجد آغاز شد. ويژگى اين توسعه، به كارگيرى بتون مسلّح در سقفها، ستونها و طاقها بود. سقف، همانند بناهاى چوبى، به مربّعهايى چند تقسيم شد و به شكلهاى گوناگون زيباسازى گرديد.
بالاى ستونها، تاجى از مس زرد و مفرغنگارين قرار داشت و پوشش پايههاى هر ستون از مرمر سفيد با رگههايى از رنگ خاكسترى بود.
مىتوان گفت كه در توسعۀ سعودى، بهكارگيرى رنگ سفيد آميخته به سياه يا قرمز، بر ديگر رنگها غلبه داشت.
در اين مرحله، منارههاى سليمانى و مجيدى تخريب شد و بهجاى آنها دو منارۀ جديد همساز با پيكرۀ ساختمان نوبنياد برپا گرديد. در نماسازى اين دو مناره، از نقشۀ منارۀ مملوكى مصرى الهام گرفته شد. محلّ اين دو مناره، كه هريك هفتاد متر بلندى داشت، در زواياى شمال شرقى و شمال غربى مسجد بود.
مساحت افزودۀ به مسجد در اين دوره، 6024 مترمربّع بود و بدينسان، گسترۀ كلّ مسجد به 16327 مترمربّع رسيد. گو اينكه آن بخش از مسجد كه در عصر سلطان عبدالمجيد عثمانى ساخته شده بود به شكل خود باقى ماند، امّا معمارى جديد، نماى مسجد را بكلّى دگرگون كرد. به ساختمان عصر عثمانى، بنايى مستطيلشكل با درازاى 128 متر و پهناى 91 متر افزوده شد كه در آن صحنى است پوشيده از سنگ مرمر سرد و ديوار اطراف آن، هماهنگ با بناى قديم، 14 متر ارتفاع دارد.
عناصرى كه در توسعۀ سعودى به مسجد افزوده شد، از اين قرار است:
232 ستون استوانهاى و 474 ستون چهارگوش در فضايى محصور به