20بايسته مىنمود.
عمر شكل مسجد را دگرگون نكرد، بلكه تنها به مساحت آن افزود و ساختمان جديد را، همچون عصر نبوى، با خشت و تنه و شاخۀ نخل فراز آورد. با اين توسعه، طول مسجد از سمت قبله به شام (در جهت شمالى) 140 ذراع و عرض آن 120 ذراع شد. بلندى سقف نيز به 11 ذراع، يعنى حدود 5/5 متر افزايش يافت؛ بدين ترتيب، 1100 متر مربع بر مساحت مسجد افزوده گشت و مسجد در سه جهت جنوبى و شمالى و غربى گسترش يافت. سه درِ جديد براى مسجد فراهم آمد و درهاى مسجد به شش باب رسيد و كف مسجد با حصير پوشانده شد. عمر همچنين در نورپردازى مسجد كوشيد و مبلغى در خور براى خوشبو كردن آن در روزهاى جمعه و ماه مبارك رمضان تعيين كرد.
مسجد در عصر عثمان بن عفّان
درستتر آن است كه گفته شود: توسعۀ عصر عثمان، بين سالهاى 29 و 30 هجرى انجام گرفته و مجموعاً ده ماه به درازا كشيده است.
عثمان در شكل نخستين مسجد دگرگونىهايى به عمل آورد؛ خشتهاى مسجد را با گچ و سنگهاى نگارين عوض كرد و ستونهاى سنگى پر نقش و نگارِ آميخته به آهن و سرب را جايگزين تنههاى نخل ساخت. سقف مسجد را هم كه پيش از آن، از بههم بافتن شاخههاى نخل و ريسمان درست شده بود، با چوب ساج بنا كرد. چند طاق در سمت شرقى و غربى مسجد فراهم آورد و بر شمار ستونهاى مسجد افزود.
گسترۀ توسعۀ عثمان در جنوب، شمال و غرب مسجد، حدود 496 متر مربّع ارزيابى شده است. مقصوره (اتاقك)، يكى از نشانههاى معمارى در