136شما چاه مرا ويران كرديد؟! و ذوالقرنين پاسخ مىدهد: من به چنين كارى دستور ندادم و كسى به من نگفت كه اين چاه از آنِ ابراهيم است و سرانجام سلاح جنگ بر زمين نهاد.» 1
2 - زمزم پس از اسماعيل عليه السلام
اسماعيل ذبيح، بيش از صد سال در جوار حرم زيست تا روزى كه بدرود حيات گفت و در جوار كعبه و در حجر اسماعيل آرميد و فرزندان اسماعيل در آن سرزمين مأوى گزيدند و قبايل جُرهم كه پيوند سببى با اسماعيل و با فرزندان اسماعيل برقرار كرده بودند، جامعه شهر مكّه را تشكيل دادند و آب زمزم همچنان سرچشمۀ حيات مكّيان بود اما از آنجا كه نسلها و جامعهها از آفات اعتقادى و اخلاقى همواره سالم نمىماند، جرهم نيز از صراط مستقيمِ ترسيم شده به وسيلۀ ابراهيم و اسماعيل منحرف شدند و نعمت خداوندى را ناسپاسى كردند.
و سرانجام آن ناسپاسى اين شد كه نعمت حق زوال پذيرد.