124هنگامى كه مهدى به خلافت رسيد و در سال 160 ه‍ . حج به جاى آورد، به زيارت مدينه آمد و مسجد شريف نبوى را به همان حال كه بود مشاهده كرد، فرمان داد كه بر آن بيفزايند. مقصوره‌اى را كه در آنجا بود خراب كرد و خواست از پله‌هايى كه معاويه بر منبر افزوده بود بكاهد، گفتند كه چوب آن كهنه شده، اگر آن را از جاى حركت دهند بيم آن است كه بشكند. پس آن را در جاى خود رها كرد. ¹

مهدى عمارت مسجد را به عهدۀ عبداللّٰه‌بن عاصم بن عمربن عبدالعزيز و عبدالملك بن شبيب الغَسّانى نهاد. عبداللّٰه بن عاصم درگذشت و جاى او را عبداللّٰه بن موساى حُمصى ² گرفت و نيز جعفر بن سليمان بن عبداللّٰه‌بن عباس، عامل خود در مدينه را به عنوان ناظرِ بنا معين كرد.

كار توسعه در سال 161 ه‍ . آغاز شد و پنج سال مدت گرفت.

توسعۀ مهدى چند خانه را داخل در مسجد نمود؛ از جمله خانۀ مليكه و خانۀ شُرَحبيل بن حَسَنه و خانۀ عبداللّٰه بن مسعود و خانۀ مسودبن مخرمه.

همۀ اين خانه‌ها در سمت شمالى مسجد بودند؛ زيرا توسعه فقط از يك طرف بود.

درباره اين زيادت بعضى گويند: 100 ذراع (50 \ متر) و عدّه‌اى گويند:

53 يا 55 ذراع ( \ 26/5 يا 27/5 متر) بود. روايت دوم ترجيح دارد؛ زيرا ذرع مسجد، آن گونه كه سمهودى نقل كرده به 300 ذراع ( \ 150 متر) نمى‌رسد كه با روايت نخست سازگار نيست. بلكه 240 ذراع ( \ 120 متر) است بنابر قول ابن زَباله. و 253 ذراع ( \ 126/5 متر) است بنابر قول سمهودى كه خود اندازه