43مىكنند، «نايبالحكومه» حاكم «كركوك»، كه تابع ولايت «موصل» است، در اين قصبه مىنشيند، اهلش ترك زبان، رودخانۀ «زاب سفلى» در كنارش مىگذرد، كه در فصل بهار «كلك 1» و «كشتى» كار مىكند، در هشت منزلى «بغداد» واقع است، و سه منزلى «موصل» است، مكرر شده در وقت زيادى آب، سه روزه اسباب مأكولات، بار «كلك» كرده[به] «بغداد» مىرسانند، هشت فرسخى شط داخل مىشود، رودخانه مزبور كه در كنار قلعه جارى است، چنان اتفاق افتاده است كه پنجاه ذرع به قلعه مانده، دو قسمت مىشود.
رودخانه نصفى يك طرف قلعه مىگذرد، و نصف ديگر از طرف ديگر، قلعه را رودخانه، مثل خندق احاطه كرده، باز دوباره مثل اول به هم وصل مىشود، بسيار جاى باصفا است، دو دروازه دارد كه از روى پل است، و راهش منحصر است به آن دو پل، اطرافش صحرا است و اين قلعه در بلندى اتفاق افتاده است، هرگاه ساكنين قلعه ذخيره داشته باشند، در قلعهدارى خوب مىتوانند تاب بياورند. حاجى «نجيب پاشا» والى «بغداد»، يك كاروان سراى بسيار بزرگ[با] بناى عالى در كنار رودخانه ساخته است، اهلش ترك زبان، بدلهجه [و] بدگل 2 هستند.
اربيل
منزل نهم «اربيل» است، يازده فرسخ است، «آلتون كوپرى» و «اربيل» ابداً آبادانى و آبادى نداشت، با وجود صحراى بسيار خوب، محل زراعت و قابل آبادى بود، «اربيل» قصبهاى بسيار خوب است، اسم ضابطش «محسن افندى» است، از غلام گرجىهاى «نجيب پاشا»، شباهتاً بدون تفاوت «ميرزا محمد» پسر مرحوم «قايم مقام»، و احوالاً اخلاقاً همچنان.
در ميان قصبه يك تلّ بسيار بلندى اتفاق افتاده است، «ارك 3» قرار دادهاند، قلعۀ