154

منزل سيزدهم عادى جواز ¹

ما بين منزل است، دهى است با صفا، يك سمت آن درياچه، و آن دو سمتش متّصل به كوه، مثل ديوار سنگى، قلعۀ مضبوطى است، دروازه‌ها دارد.

توضيح

اين قصبچه خيلى قديم و تاريخى است، نصف قلعه و قصبچه را درياچه گرفته است، اكنون مركز قضا است، اگر چه در نظر عربى مى‌آيد، امّا نيست، در زبان «كلدانى» معنى «اعادة العجوز» را دارد، زيرا «شميرام» «ملكۀ بابل» اين جا را از دست «ارامنه» گرفت، و موسوم به اين كرد، اكنون سه هزار جمعيّت دارد. (انتهى)

منزل چهاردهم ارجيش

اسم بلوك است، يكى از دهات آن منزل ما بود، جاى پر آب علف و سبزه، هفت ساعت راه دارد، بسيار هموار.

توضيح

در قديم الّايام، از شهرهاى معروف و معتبر حكومت ارامنه بود، اين شهر را «آرشاك» نامى، از حكم داران ارامنه ساخت، و قلعۀ معتبرى هم بنا نمود.

«شاپور دوم ساسانى»، «ارمنستان» را كه ضبط كرد، اين «آرشاك» را به اعيان دولتش اسير نموده به «ايران» آورد، اعيان دولتش را فرمود به «قاولوغه» زده كشتند، و «آرشاك» را در زندان كرد، آن هم متحمّل اذيّت و جفاى زندانبان‌ها شده، در سال (381) ميلادى خود را مقتول ساخت.

پسرش «باب» كه در «قسطنطنيه» [سكونت] كرد و دين «عيسى» را قبول كرده بود، از براى استرداد ممالك مورثه خود، با «قشون يونانيان» رو به «ارمنستان» آورد.

چون غالب ارامنه، ميل به قبول «دين عيسى» نداشتند، و باز از هجوم «ايرانيان»