214ذبح مىشود كه جز اندكى از آن، به مصرف خوردن نمىرسد!
آيا براى مصلحتهاى مهم واقعى، تعبداً بايد متحمل اينگونه خسارتها و اتلاف مال شد؛ چنانكه براى تربيت نظام و مانورها و امتحان سلاحهاى جنگى، عقلاى دنيا! ميليونها پول مصرف مىكنند؟ ! يا با انجام دستور و تعبد، مىتوان راهى براى مصرفِ صحيح و جلوگيرى از اتلاف مال پيدا نمود؟
جواب اين سؤال، كه مورد توجه بسيارى از متدينان و حجاج است، بسته به آن است كه فقها و مجتهدان از مضمون آيات و روايات چه استنباط نمايند. آيا واجب، قربانى و مصرف است يا فقط قربانى و ريختن خون؟
بنا به فرض دوم، جاى بحث نيست كه بايد قربانى كرد، گرچه هيچگونه مصرف و خورندهاى نباشد.
بنا به فرض اول، اگر مورد مصرفى نبود، آيا مىتوان آن را به پول تبديل نمود يا در محلى قربانى كرد كه مصرف داشته باشد؟ ظاهر ايات و روايات و فتاوى آن است كه مصرف مورد نظر است:
«لِيَشْهَدُوا مَنافِعَ لَهُمْ وَ يَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِى أَيَّامٍ مَعْلُوماتٍ عَلى ما رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَۀِ الأَْنْعامِ فَكُلُوا مِنْها وَ أَطْعِمُوا الْبائِسَ الْفَقِيرَ» 1
«اجتماع حج براى آن است كه منافع خود را مشاهده نمايند و نام خداوند را در روزهاى معيّن بر آنچه از چهار پايانِ زبان بسته روزيشان گردانده، به ياد آرند. پس، از آن خود بخوريد و بخورانيد