120دفتر واردين وارد شويم و روز حركت به طرف مكه معين شود ولى آنقدر ازدحام جمعيت اطراف اتاق نمايندۀ مطوف را گرفته كه دسترسى به او مشكل است. مفرش بزرگ كه فرش و رختخواب در آن است چه شده؟ پس از مدتى پىجويى معلوم شد مفرش را كنار كوچهاى در ميان خاكها انداختهاند! گرمى هوا و مناسب نبودن جا، همه را ناراحت كرده است. آن عده از ايرانىها كه يكسره با طيّاره وارد جده شدهاند و مزاج خود را تطبيق ننموده، فشارشان بيشتر است ولى ما چون به تدريج آمدهايم، شايد راحتتر باشيم. مقابل اتاق نمايندۀ مطوف اجتماع زيادى است؛ مثل گيشۀ بليط فروشى و دكان نانوايى، پولها روى دست است و با زبانهاى مختلف التماس مىكنند.
كسانى كه به اين سفر نرفتهاند، اينگونه مشكلات را تصوّر نمىكنند. اين اجتماع براى چيست؟ براى آن است كه روزِ حركت و وسيله معين شود؛ چون كسى در تهيۀ ماشين و حركت آزاد نيست؛ هر نفر بايد 91 ريال سعود (هر يال تقريباً 25 ريال ايران است) به عنوان مطوف و كرايۀ كاميون تا مكه بدهند تا حقّ مطالبۀ وسيلۀ حركت داشته باشند؛ اين سنگر هم با همت رفقا فتح شد. باج ما را تحويل گرفتند و فعلاً بايد پى در پى برويم، مطالبه كنيم تا ما را حركت دهند.
در ساحل درياى سرخ
نزديك غروب است كه براى شستشو و انصراف از كدورتها، به طرف دريا راه افتاديم. از ميان كوچههاى متعفّنِبلمهاى ماهيگيرى و