177مىباشد در صورت نبود آنها،تكليف ساقط است و آن شرايط عبارت است از:
1-كسى كه امر يا نهى مىكند،بداند آنچه را كه ديگرى انجام مىدهد حرام است و آنچه را ترك كرده،واجب است،پس هر كسى كه نمىداند اين عمل كه او انجام مىدهد حرام است يا نه؟ جلوگيرى واجب نيست.
2-احتمال بدهد امر يا نهى او تأثير دارد،بنابراين اگر مىداند تأثير ندارد،يا شك دارد،امر و نهى واجب نيست.
3-شخص گناهكار اصرار بر ادامۀ كار خود داشته باشد،پس اگر معلوم شود،گناهكار بناى ترك عمل را دارد و دوباره تكرار نمىكند و يا موفّق به تكرار نمىشود،امر و نهى واجب نيست.
4-امر و نهى،سبب ضرر جانى يا آبرويى يا ضرر مالى قابل توجه، به خودش يا نزديكان و ياران و همراهان و يا ساير مؤمنان نباشد. 1
مراتب امر به معروف و نهى از منكر
براى امر به معروف و نهى از منكر،مراتبى است كه اگر با عمل به مرتبۀ پايينتر مقصود حاصل مىشود،عمل به مرتبۀ بعدى جايز نيست،و آن مراتب چنين است:
اوّل:با معصيتكار طورى عمل شود كه بفهمد به سبب انجام آن گناه،با او اينگونه عمل مىشود؛مثل اينكه از او روبرگرداند يا با چهرۀ