971
نتيجهگيرى
گرايشهاى مردم به واسطۀ انگيزههاى درونى و احترام غير قابل توصيف آنها به زيارتگاهها و مزارها، حضور پررنگ و چشمگير مريدان و علاقهمندان به اين اماكن اسلامى را سبب شده است و ميزان تأثيرپذيرى آنها از شخصيتهاى دينى مدفون شده را دو چندان كرده است. اولين نتيجه در پژوهش انجام شده، دستيابى به جايگاه زيارتگاهها در بين زايرين است كه جهت رفع حوايج مادى و معنوى و تقويت روحى و آمرزش الهى به زيارت آن بقاع مشرّف مىشوند كه نمودار تأثير فرهنگ مذهبى در بين مردم است. بعد ديگر ايجاد جاذبههاى مختلف اقتصادى، فرهنگى و رفاهى در اين كشورهاست كه به سبب وجود مزارها و زيارتگاهها مهاجرپذير بوده و سالانه تعداد بىشمارى از زايرها و گردشگران داخلى و خارجى را پذيرا هستند.
از تحقيقات به عمل آمده اين نتيجه حاصل گرديد كه زيارتگاهها ويژگى خاصى را در ارتباط با زندگى مردم ايجاد نمودهاند، علىرغم وجود كاركردهاى بسيار متنوع و متعدد اين اماكن معنوى، ايجاد آرامش روحى و روانى انسان مهمترين خصيصۀ اين ويژگى را رقم زده است. ضمن آنكه پيوند ناگسستنى مردم با اين زيارتگاهها، روحيۀ دينمدارى و اميدوارى، انسجام و يكپارچگى گروههاى قومى و مذهبى منطقه در سايۀ اين بقاع متبرك بيش از پيش نمايان است. در اين بين مسئوليت خطيرى بر دوش اهل فن همواره سنگينى مىكند كه براى حفظ ميراث گرانبهاى گذشته و مثبت و معرفى هويت ملت مسلمانان مىبايست همچنان در دامنه و قلمرو و تحقيقات گامهاى اساسى برداشت.