76به گونهاى كه حتى پيشبينى مىكنم زائران كشورهاى ديگر نيز بسيار علاقهمند باشند كه با او ديدار و گفتوگو كنند.»
سه. كاهش سختگيرىهاى مقامات سعودى
به گفتۀ همۀ مسئولان و دستاندركاران حج سال جارى، امسال در قياس با سالهاى گذشته، برخوردهاى مناسبتترى با حجاج ايرانى مىشد. سختگيرىها كمتر شده بود و زائران از آزادى عمل بيشترى برخوردار بودند.
اگرچه هنوز مسائل و مشكلاتى وجود دارد؛ اما بايد اذعان داشت كه مقامات و مأموران سعودى هر سال از شدت عمل خود مىكاهند. متأسفانه هنوز ورود كتابهاى علمى و ادعيۀ شيعه ممنوع است و هنوز هرازگاه وسايل برخى از حجاج را بهطور رندمى جستوجو مىكنند و گاهى نيز بدون دليل، وسايل و لوازم گروههايى مانند صداوسيما را ترخيص نمىدهند. اما اولاً اين سختگيرىها كمتر شده است و ثانياً بعد از گفتوگو و مذاكرۀ مقامات ايران و عربستان، دستور ترخيص صادر مىشود.
آگاهان دليل اين روند رو به رشد را تغيير سياستهاى عربستانى و وهابى مىدانند. به گفتۀ آنان، مسئولان و علماى كشور سعودى به اين نتيجه رسيدهاند كه بيشتر رو به كارهاى تبليغى بياورند و از طريق سخنرانى در مواقع مختلف و ابراز علاقه به اهل بيت پيامبر: مرام خود را تبليغ كنند.
يادآورى مىشود كه همۀ آنچه گفته شد، يعنى كاهش سختگيرىهاى فيزيكى، در قياس با سالهاى گذشته است؛ اما به گمان ما هنوز راه درازى تا اعتدال و احترام به همۀ مذاهب اسلامى باقى مانده است. ما بر اين عقيده هستيم كه پيروان مذاهب اسلامى بايد آزادىهاى بيشترى براى انجام برنامههاى عبادى خود داشته باشند و نبايد ورود كتابهاى علمى همراه زائر ممنوع باشد.
چهار. روانتر و كممشكلتر بودن برنامههاى اصلى و جنبى حج
چنانكه در اين كتاب بارها از زبان مسئولان خواهد آمد، حج امسال بسيار روان و