353از زنجيرۀ فرهنگى نپندارند. به لطف خداوند اين سرمايه‌گذارى و استمرار در بحث ورود به آموزش‌هاى فرهنگى،نتيجۀ مثبت داد. الآن مديران كاروان‌ها و ديگر عوامل اجرايى، خودشان را در قبال رفتارها و آموزه‌هاى فرهنگى، مسؤول و شريك مى‌دانند. آنان تنها پيگير مسائل اجرايى نيستند، بلكه براى خود نقش فرهنگى قائل‌اند؛ چرا كه زائران تنها خواهان رفاه و دريافت خدمات اجرايى نيستند. الآن اين نوع تفاهم فرهنگى و بهتر بگويم درك فرهنگى، بيش از گذشته، خود را بروز داده است. در گذشته ايفاى چنين نقشى،اگرچه در ذهن‌ها وجود داشت، ولى محل بروز پيدا نكرده بود. خوشبختانه نقش اثرگذارى فرهنگى مديران كاروان‌ها و ديگر عوامل اجرايى بيشتر شده است. ميزان موفقيت و كارآيى اين عوامل اجرايى و مديريتى در نقش آفرينى فرهنگى‌شان ديده مى‌شود و توجه به آن به يك دغدغه تبديل شده است.
اكنون در شوراى فرهنگى كاروان‌ها، مدير كاروان دبير شوراست و علاوه بر وظيفۀ اجرايى و مديريتى خود، در تصميم‌سازى‌هاى فرهنگى، نقش مؤثرى دارد. توجه داشته باشيد كه وقتى تفكر و انديشۀ كار فرهنگى در امور اجرايى پيوند مى‌خورد، تا چه حد مى‌توان شاهد بروز تحولات فرهنگى مثبت در ارتباط با زائران بود. سازمان حج و زيارت در حقيقت با اين كار، در جست‌وجوى تحقق نقش‌آفرينى فرهنگى و اثرگذار عوامل اجرايى است.
افزون بر همه اينها با مشكل موازى‌كارى هم روبه‌رو نيستيم؛ چرا كه سازمان حج و زيارت جدا از نهاد نمايندگى ولى فقيه در اين سازمان نيست. براى نخستين بار، برنامه‌هاى كلان فرهنگى كاروان‌هاى حج سال 86 تدوين شد كه در برگيرندۀ رئوس برنامه‌هاست. در كتابى ديگر كه «پلى به سوى ملكوت» نام دارد، جزئيات برنامه‌هاى فرهنگى تشريح شده است. اين كار، فعاليتى مشترك با بعثۀ مقام معظم رهبرى است. حتى آيت‌الله رى‌شهرى تصريح داشتند كه همه دست‌اندركاران مشاركت كرده و به غناى اين موضوع بپردازند و طرح‌ها و پيشنهادهاى خود را اعلام كنند. از اين حركت استقبال فراوان شد. به نقش اثرگذار فرهنگى عوامل مجرى بايد بيشتر توجه كنيم. وقتى همه عوامل ستادى و اجرايى خودشان را در شكل‌گيرى يك فعاليت، شريك بدانند،