134بد تشخيص مىدهد. پيروى از عقل و شريعت، آدمى را از جمله نيكان و نيكوكاران قرار مىدهد. نيكان جهان، نه تنها خود را به زيور فضايل و كردار نيك مىآراستند، بلكه به ديگران نيز سفارش مىكردند تا زينت احسان و نيكى را بر گردن خود بياويزند و محبوب خدا و خلق شوند. نيكمردانى كه زير آسمانى كبود زيستند و با كردار نيكشان، نامى جاودانه براى خويش به يادگار گذاشتند، فراوانند و سرسلسله آنان؛ برترين انسانها، يعنى پيامبر رحمت و كرامت مىفرمايد:
ثَلاٰثٌ مِنْ ابْوٰابِ الْبِرِّ: سَخٰاءُ النَّفْسِ وَ طيبُ الْكَلاٰمِ وَ الصَّبْرُ عَلَى الْأذىٰ. 1
سه چيز از نيكىهاست: سخاوت و بخشش، سخن نيك و شكيبايى در برابر آزار.
كسب حلال
عبادت، تنها در برپايى نماز خلاصه نمىشود، بلكه انسان مسلمان مىتواند در واجبات توصلى نيز قصد قربت كند و بسيارى از كارهاى خداپسندانه را در دايره عبادى قرار دهد. كسى كه دانش مىآموزد، به عيادت بيمار مىرود، براى به دست آوردن نيازمندىهاى زندگى خود و خانواده، رنج و كار و تلاش را براى خويش هموار مىسازد؛ اگر همه اينها را با قصد قربت و براى رضاى خدا انجام دهد، عبادت كرده است. پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با وجود سفارشهاى فراوان به فعاليت اقتصادى، هشدار مىداد به گونهاى در جستوجوى دنيا برآييد كه از آن جهان روىگردان نشويد. رعايت حلال و حرام در