137مراقبت از كردارها و رفتارها و محاسبه و دقت در آن، شرط بازدارندگى از گناه است. بزرگترين زيانِ گناه، نافرمانى خدايى است كه هيچ خطايى در محضر او زيبنده نيست. رسول اللّٰه صلى الله عليه و آله خطاب به ابوذر مىفرمايد:
يٰا ابَاذَرَ! لاٰ تَنْظُرْ الى صِغَرِ الْخَطِيئَةِ وَلٰكِنْ انْظُرْ الَى مَنْ عَصَيتَ. 1
اباذر! به كوچكى گناه نگاه مكن، بلكه به آن كسى بنگر كه او را نافرمانى كردهاى.
بنابراين، حسابرسى كردار، در بازدارندگى و پيشگيرى از گناه مؤثر است. رسولگرامى اسلام مىفرمايد:
حاسِبُوا انْفُسَكُم قَبْلَ ان تُحاسَبُوا وَزِنُوها قَبْلَ أنْ تُوزَنُوا و تَجَهَّزُوا لِلْعَرْصِ الأَكْبَرِ. 2
پيش از آنكه به حساب شما برسند، خود، به حساب خويش برسيد و پيش از آنكه مورد سنجش قرار گيريد، خويشتن را بسنجيد و خود را براى بزرگترين امتحان آماده سازيد.
خويشتندارى، براى انسان به ويژه در دوران جوانى اهميت بسيارى دارد. پيامبر اسلام مىفرمايد:
يَقُولُ اللّٰهُ ايُّها الشّابُ التّارِكُ شَهْوَتَهُ فِى المُبتَذِل شَبابَه! انْتَ عِندى كَبَعْضِ مَلائِكَتى. 3
اى جوانى كه شهوتهاى خود را در راه من ترك گفتهاى، آن شهوتهايى كه جوانى را به ابتذال مىكشاند، بدان تو در پيشگاه من همانند بعضى از فرشتگانم هستى.
پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله با زشت انگاشتن گناه، به تمثيل آن پرداخته و فرموده است:
عَجِبْتُ لِمَنْ يَحْتَمىِ مِنَ الطَّعامِ مَخافَةَ الدّٰاءِ كَيْفَ لا يَحْتَمى مِنَ الذُّنُوبِ مَخافَةَ النّارِ. 4