293وقوف اختيارى يا اضطرارى مشعر را درك كنند تا حجشان صحيح شود.
و اگر اوّل شب عيد به مكه رسيدند سعى كنند چند لحظه از شب را در عرفات باشند و بعد به مشعر بيايند، در اين صورت اگر شب يا لااقل صبح تا قبل از ظهر به مشعر رسيدند حجشان صحيح است.
اگر اواخر شب عيد به مكه رسيدند به عرفات نروند و زود خود را به مشعر برسانند تا قبل از طلوع آفتاب در مشعر باشند و وقوف اختيارى مشعر را درك كنند تا حجشان صحيح باشد، ولى اگر بعد از طلوع آفتاب به مشعر رسيدند حجشان مورد اشكال است و برخى فتواى به بطلان دادهاند.
و اگر روز عيد به مكه رسيدند و به هر حال پيش از ظهر به مشعر نرسيدند مسلماً حجشان باطل است.
على: براى ما ايرانىها كه ديگر اين مشكلات پيش نمىآيد چون از روز ششم ذىالحجه فرودگاهها را مىبندند، اصلاً تصور نمىشود كه كسى شب و روز عيد يا عصر عرفه به مكه برسد.
روحانى: اتفاقاً اكنون نيز ممكن است چنين مسائلى پيش بيايد براى كسى كه در راه مكه تصادف كند و بيهوش شود و در حالت كما باشد تا عصر عرفه يا شب و صبح عيد به هوش آمد همه اين صورتها تصور مىشود. اگر نيت حج افراد كند و فوراً با آمبولانس او را عرفات ببرند و سپس به مشعر ببرند و سپس چون معذور است به مكه بيايد و در بيمارستان به سر برد، بقيه اعمالش را با نيابت مىتوان حل كرد و صحيح است. البته اين احكام مربوط به كسى است كه چارهاى نداشته باشد يا دير رسيده يا بيهوش بوده و امثال آن. و الّا اگر كسى عمداً به وقوف اختيارى عرفه يا وقوف اختيارى مشعر نرود حجش باطل است.