87دارند، به اين استحباب عمل مىنمايند.
گاهى در موسم حج مشاهده مىشود كه تجمع نمازگزاران پشت مقام ابراهيم براى طواف كنندگان ايجاد مزاحمت مىنمايد و احياناً با اعتراض آنان روبهرو مىشود. بايد توجه داشت كه اين موضوع نيز ريشه در فتواى فقهاى آنان دارد كه يا نماز طواف را واجب نمىدانند، يا اگر واجب هم بدانند خواندن آن را در پشت مقام واجب نمىدانند، ولى به اين نكته نيز بايد توجه نمود كه اگرچه فقهاى شيعه طبق حكم قرآن و روايات، خواندن نماز طواف در پشت مقام را واجب مىدانند ليكن فرمودهاند: «اگر كسى به واسطۀ زيادى جمعيت نتوانست پشت مقام بايستد به طورى كه گفته شود نزد مقام نماز مىخواند به واسطه دورى زياد، در يكى از دو جانب بهجا آورد، در جايى كه گفته شود نزد مقام نماز مىخواند». 1در اين مورد كه بايد نماز طواف را پشت مقام ابراهيم خواند، علاوه بر رواياتى كه نقل شد، ترجمه دو روايت را نيز در ذيل مىآوريم:
1 - امام رضا (ع) فرمود: «جايز نيست كسى نماز طواف را جز پشت مقام - همين جايى كه امروز هست - بخواند». 22 - امام صادق فرمود: «بعد از هر طواف به دور كعبه (طواف عمره، طواف حج، طواف نساء) بايد دو ركعت نماز نزد مقام ابراهيم بخواند». 3