79است. مكه سير تاريخى پراهميتى در تكوين و تشريع اديان الهى دارد لذا مناسب است قدرى در موقعيت جغرافيائى آن تأمل كنيم:
مسجدالحرام
زائران خانه خدا، با رسيدن به مكه، بازهم احساس مىكنند كه گمشدهاى دارند. گمشده آنان مسجدالحرام و كعبه است. امام صادق(عليهالسّلام)مىفرمايد: چون ورود مشركان به آن مسجد طبق آيه قرآن حرام است، آن را مسجدالحرام ناميداند 1. مسجدى كه نماز فرادىٰ در آن از نماز جماعت در خانه، بهتر است 2، مسجدى كه انجام يك نماز واجب در آن، سبب آبرو و قبول شدن تمام نمازهاى انسان در طول عمر اوست 3.
در قرآن مىخوانيم: «وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحٰادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ » 4، كسى كه بنا داشته باشد در مسجدالحرام ظلمى كند از عذاب دردناك به او مىچشانيم.
امام صادق(عليهالسّلام) در ذيل اين آيه فرمود: «اراده ظلم در مسجدالحرام به اين است كه انسان در آنجا عبادت غير خدا كند و يا حكومت و توليت غيرصالحان را بر آن بپذيرد» 5.
مسجدى كه جز افراد با تقوا، حق توليت آن راندارند 6. مسجدى