287مى‌كنى در نزد نفس، خود را ذليل‌تر بدانم 1.
و خداوندا! به همان درجه‌اى كه در جامعه مرا بالا مى‌برى در پيشگاه وجدانم مرا كوچك نما.
اى كسى‌كه امروز حاجى شده‌اى، يك لقب و عنوان به تو اضافه شده است، بايد در اظهار شكر از خدا و گام برداشتن براى طبقه محروم يك قدم جلوتر از ديگران باشى.
البته لازم است به چند تذكر توجّه شود:
1 - اين كتاب، مناسك نيست و لذا حجاج محترم بايد مسائل شرعى حج را از كتابهاى مربوطه و روحانيون معظم، استفاده نمايند.
2 - اين كتاب براساس وضع عمومى و فعلى كاروانها تنظيم شده است. بنابراين اگر چه وظيفۀ اولى آن است كه بعد از اعمال روز عيد، براى انجام اعمال حج، به مكه برگردند، و سپس جهت اعمال ايام تشريق به منى مراجعت نمايند. وليكن اين كتاب، طبق وضع فعلى كه بعد از پايان اعمال منى، جهت انجام اعمال حج به مكه مراجعت مى‌نمايند، تنظيم شده است.
3 - نكته‌ها و استفاده‌هايى كه از حج خانۀ خدا بيان شده، ناظر به همۀ فتاوا نيست.
پايان نامه
نه مسائل حج تمام شد و نه اسرار و تذكرات، بلكه علم من پايان