59فرمود: وَ أَذٰانٌ مِنَ اللّٰهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النّٰاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ أَنَّ اللّٰهَ بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ وَ رَسُولُهُ . ¹

اعلان پيشين، زمينه‌اى بود براى اعلان دوم كه هدف نهايى ساختن كعبه است. اعلام اين هدف نهايى، يعنى رسيدن به توحيد، به صورت اعلان تبرّى خدا و رسول اكرم(ص) از مشركان متبلور شده است و تا انسان در روى زمين زندگى مى‌كند وظيفۀ حج و زيارت بر عهدۀ اوست و تا مشرك در جهان هست اعلام تبرّى از او نيز جزو مهم‌ترين وظايف حج است. از اينجا ضرورت قيام همۀ مردم براى تطهير كعبه مقدس از توليت طاغيان و سودجويان آشكار مى‌شود؛ دزدانى كه امام صادق(ع) دربارۀ آنها فرمود: اگر قائم ما قيام كرده بود ايشان را مى‌گرفت و دستانشان را قطع مى‌كرد و به خوارى در كوى و برزن مى‌گدانيدشان و مى‌گفت: اينان سُرّاق الله هستند؛ «

أما إِنَّ قائِمَنا لو قَدْ قامَ لَقَدْ أَخَذَهم فَقَطَعَ أيْدِيهَهُم وطافَ بِهم وقالَ: هؤلاءِ سُرّاقُ اللهِ ». ²

قيام برا تطهير كعبه و نجات آن از دست اشرار، آيينى ابراهيمى است كه جز بى‌خردان، از آن روى بر نمى‌تابند؛ وَ مَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرٰاهِيمَ إِلاّٰ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ . ³ از آنجا كه رسول اكرم(ص) و كسانى كه با او ايمان آوردند، به حضرت ابراهيم كه خانه خدا را از هر پليدى و آلودگى پاك ساخت، مقدم‌تر و سزاوارترند، ⁴ امروز بر امت اسلامى است كه خانه خداى سبحان را از هر لوث و زشتى پاكيزه سازند. البته منظور، تنها شخص مشرك و بدن مادّى او نيست، تا گفته شود: در حجاز كنونى مشركى نيست تا در موسم حج از او تبرّى جسته شود! بلكه مراد از تبرّىْ اععلان انزجار از تفكر شرك‌آلود و تمدن باطلِ شرك‌زادگان و استعمار ظالمانۀ ملحدان و استثمار طاغيانه مادّين و استعباد بى‌رحمانۀ مستكبران و