57

جلوۀ تامّ تبرّى از طاغوت

همۀ پيام‌آوران الهى مبعوث شدند تا بر هِرَم بلند توحيد، كَركَس شِرك پَر نكشد و در حرم والاى وحدانيت، شيطان طغيان و تمرّد احرام نبندد. ¹ محور تقوا و اساس پرهيز از طغيان و پرخاش در برابر طاغوت، كعبه و حج و زيارت آن است. خداوند، مناسك حج را از رهگذر وحى آن‌سان به ابراهيم خليل نماياند ² كه جز توحيد ثمر ديگر ندارد و همان مناسك توحيدى را خاتم انبيا¦ به پويندگان راهش تعليم داد و فرمود: «

خُذُوا عَنّى مَناسِكَكُم ». ³

از آنجا كه بنياد فولادين تقوا بر پايۀ استوار و خلل ناپذير توحيد بنا نهاده شده و حج، توحيد ممثّل است، قرآن كريم ضمن دستور حج مى‌گويد: حج، بهترين توشه تقوا و زاد راه مسير تكاملى انسان است؛ الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُومٰاتٌ ... وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزّٰادِ التَّقْوىٰ ، ⁴ و دربارۀ قربانى، كه يكى از مناسك حج است و در سنت جاهلى سابقه‌اى ممتد داشته و با شرك آغشته شده بود، در رهنمودى تقوايى مى‌فرمايد: گوشت و خون قربانى به خدا نمى‌رسد بلكه روح پارسايى اين عمل كه همان پرهيز از گناه و پرخاشِ بر گناهكار و پارسايىِ تبهكارى و پرخاشگرىِ بر تبهكاران و امساكِ از عصيان و فريادِ بر عاصى و اجتنابِ از طغيان و تهاجمِ بر طاغوت است به خداوند خواهد رسيد؛ لَنْ يَنٰالَ اللّٰهَ لُحُومُهٰا وَ لاٰ دِمٰاؤُهٰا وَ لٰكِنْ يَنٰالُهُ التَّقْوىٰ مِنْكُمْ . ⁵

هر عبادتى تبرّى از شرك و انزجار از طاغوت است ليكن حج عبادت ويژه‌اى است كه با سياست آميخته است و حضور اقشار گوناگون مردم جهان، موقعيت مناسبى است تا روح اين عبادت همانند ديگر عبادت‌هاى الهى در آن انبوه چشمگير به‌خوبى تجلى كند و عصارۀ