105رويكردى به كعبه، انسان را فرشته‌منش كرده و او را از شهوت و غضب و رذايل اخلاقى آزاد مى‌كند:

تو فرشته شوى ار جَهد كنى از پى آنْك برگِ توت است كه گت است به تدريس اطلس ¹

آن كه بر گِرد خانۀ «آزاد» طواف مى‌كند كسى را به بندگى نمى‌گيرد، همان‌گونه كه خود نيز بندۀ كسى جز خداوند نمى‌شود. چنان‌كه اميرمؤمنان(ع) فرمود: بندۀ ديگرى مباش؛ زيرا خداوند تو را آزاد آفريد؛

«لاتَكُنْ عَبدَ غَيْرِكَ وقَدْ جَعَلَكَ اللهُ حُرّاً» . ²

هفتم. مظهر مساوات

يكى از مهم‌ترين نمودهاى جهان‌شمولى اسلام و دعوت فراگير و نداى جهانى آن دربارۀ كعبه، حج است كه اعلام و فراخوان جهانى دربارۀ آن از همان هنگام ساخت كعبه، به طور يكسان متوجه همۀ مردم بوده است؛ وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ . ³

كعبه، بنيانى الهى براى همۀ مردم در گسترۀ تاريخ است بى‌آنكه ويژۀ كسى، قومى يا عصر يا اقليمى باشد، از اين‌رو شهرى و روستايى، متمدّن و صحرانشين، دور و نزديك، غابر و قادم، همه بايد همسان و همتاى هم از آن بهره‌مند شوند؛ جَعَلْنٰاهُ لِلنّٰاسِ سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ... . ⁴ بنابراين، كعبه و مسجدالحرام نمونۀ بارز مساوات مردمى است.

خداى سبحان براى تعليم و تمرين برابرى و تساوى و تبلور آن، همگان را به سرزمين مساوات فراخوانده و به طواف در اطراف كعبه‌اى كه نسبت به همگان يكسان است: سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ ، دعوت كرده است. پس آنكه بر گرد كعبه و محور مساوات