137كه از جلوگيرى طغيانش عاجز شود و نه چنان بر او گرسنگى دهد كه ضعف بر او غالب شود و از كار عبادت بازماند؛ خير الامور أوسطها.
افراط و تفريط در اين زمينه و در تمام زمينهها اعم از مادى و معنوى، در شرع مقدس مذموم است.
اما زاد و اعمال خارجيّۀ او عبارت از فعل واجبات و ترك محرمات و مكروهات و اتيان به مستحبّات است كه از اين مجموعه تعبير به تقوا و پرهيز للّٰهمىشود و آخرين درجۀ تقوا پرهيز از ما سوى اللّٰه است و حاصل كلام اين كه هر يك از ترك محرّمات و اتيان به واجبات به منزلۀ زادى است كه هر يك را در منازل اخرويه احتياج افتد كه اگر همراه نداشته باشى مبتلا خواهى شد، و پناه به خداوند از اين بلاى عظيم!
و اما همسفران در اين مسير، مؤمنين هستند، كه به همّت يكديگر و اتحاد قلوب، اين منازل بعيده طى خواهد شد و به همين حقيقت اشاره در قرآن دارد:
تَعٰاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوىٰ.
استاد ما - رضوان اللّٰه عليه - مىفرمود: خيلى كار از اتحاد قلوب ساخته گردد كه از متفرد بر نمىآيد، نسبت به اين