127ديدم خدا را ستايش مىكنم و اگر عمل شرى ديدم از خدا براى شما طلب آمرزش مىكنم».
با توجه به اين احاديث روشن مىشود كه انسان پس از مرگ نه تنها فهم و شعور خود را از دست نمىدهد، بلكه به يك شعور برتر مىرسد و چيزهايى را درك مىكند كه در زندگى آنها را درك نمىكرد طبق اين احاديث، مرده در زير لحد صداى كفشهاى مردم را مىشنود و يا كسى كه روى قبر او نشسته مىبيند و از اهانتى كه به او شده اذيت مىشود و واضح است كه انسان زنده نمىتواند با چنين شرايطى صدايى را بشنود و يا كسى را ببيند.
و اما آياتى كه در قرآن كريم در نفى سماع از مردگان آمده مانند آيۀ: «إِنَّكَ لاٰ تُسْمِعُ الْمَوْتىٰ» 1(تو نمىتوانى مردگان را به شنيدن وادار كنى) و يا آيۀ «مٰا أَنْتَ بِمُسْمِعٍ مَنْ فِي الْقُبُورِ» 2(تو قدرت شنوانيدن اهل قبور را ندارى).
اين قبيل آيات در مقام تشبيه كفار بر مردگان است و منظور اين نيست كه آنها نمىشنوند بلكه منظور اين است كه نمىتوان از آنها پاسخى دريافت نمود، همان گونه كه كفار سخن پيامبر صلى الله عليه و آله را مىشنيدند اما آن را اجابت نمىكردند.
احاديثى كه نقل كرديم به وضوح اين حقيقت را اثبات