41خود در آورده بود، مانند: دولت چوپانىها كه آذربايجان، عراق عجم، ديار بكر و قسمتى از حدود روم را تصرف كرده بودند؛ و دولت ايلخانها كه بخشى از ايران - از حدود آذربايجان غربى تا عراق عرب و فرات غربى - را در تصرف خود داشتند و پس از گذشتن مدتى حكومت آنها فقط به عراق عرب محدود شد. و حكومت سربداريه كه بر خراسان و سبزوار و جز آنها حكم مىراندند، و دولت مرعشىها كه بر آمل و مازندران و بلاد ديگر استيلا يافته بودند.
بعد از مغولها تا وقتى كه شاه اسماعيل صفوى به حكومت رسيد دولت و حكومتى كه بر سراسر بلاد ايران حاكم باشد به وجود نيامد. شاه اسماعيل صفوى 1 به تصرف تمام سرزمينهاى ايران موفق گرديد و عراق عرب را بازگرداند و بر آن استيلا يافت.
در زمان شاه اسماعيل، آثار مهمى در اعتاب مقدسه بنا شد، از آن جمله: ساختمان حرم كاظميين عليهما السلام و مسجد بزرگ پشت حرم كه هم اكنون به «مسجد صفويه» معروف است. او نخستين پادشاه صفوى است كه در زمان او به