101على در خانۀ رسول خدا صلى الله عليه و آله پرورش يافت و از هدايت او بهره‌ها گرفت. چون پيامبر صلى الله عليه و آله به رسالت مبعوث شد، نخستين كس از مردان كه به او ايمان آورد، على بود و او در آن زمان حدود سيزده سال داشت. و آن هنگام كه پيامبر صلى الله عليه و آله از مكه هجرت كرد، على شب در بستر او خوابيد تا خود را فداى پيامبر صلى الله عليه و آله كند. على عليه السلام در تمام غزوات رسول‌اللّٰه صلى الله عليه و آله شركت داشت مگر غزوۀ تبوك كه او را در مدينه به جاى خود نهاده بود.

در اوايل سال 36 ه‍ . به خلافت با او بيعت شد. و اين دوره يكى از ادوار پرحادثۀ تاريخ اسلام است.

مدينۀ منوره در عهد او، يك انتقال سياسى را شاهد بود؛ زيرا على عليه السلام مركز خلافت را از مدينه به كوفه آورد.

دمشق مركز سرپيچى از خلافت على عليه السلام بود. سرپيچى معاويه موجب حوادث بزرگ شد. كه به اختلاف ميان مسلمانان انجاميد و فتوحات اسلامى را متوقف ساخت.

در اين دوره در مسجد شريف نبوى تغييرى حاصل نشد و هر چند مدينه مركزيت سياسى خود را از دست داد ولى مركزيت دينى‌اش را همچنان داشت. از اين رو واليان، اميران و پادشاهان، هرگاه كه نياز مى‌افتاد به عمارت مسجد مى‌پرداختند و ما آن را توضيح خواهيم داد.