130
فصل دوم: حج و سياست
فصل دوم: حج و سياست
بدون شك حج عبادتى است داراى ابعاد گوناگونِ فردى، اجتماعى، معنوى، اقتصادى و فرهنگى و از جامعيتى برخوردار است كه در ميان عبادات ديگر، منحصر به فرد است؛ بهطورىكه حضرت امام خمينى قدس سره در سخنى جامع و لطيف آن را «تمرين تشكّل يك جامعۀ توحيدى» دانستهاند، چرا كه در عين جامعيت ازنظر ابعاد، جامع عبادتهاى متعددى است كه اجزاى آن را تشكيل مىدهد.
حاوى نماز، در بعضى از موارد روزه، انفاق و قربانى، دعا و ذكر، سفر و تحمل مشقتهاى آن و طواف است و از آنجا كه هريك از آنها علاوهبر چهرۀ ظاهرى، سرّى نهفته دارند، حج نيز داراى اسرار و رموز فراوانى است.
برخى از دانشمندان فقط اسرار معنوى آن را بازگو كردهاند و برخى اسرار اجتماعى را نيز مورد توجه قرار