177
فصل بيست و سوم : مشكلاتى كه در گذشته حاجيان داشتند
راه حاجيان به سوى كعبۀ معظمه، تا دهها سال پيش داراى سختى و خطر فراوانى بود و از ناهموارى راه وطول سفر رنجها مىبردند، و از اعراب نجد و حجاز و اشرار آن سامان گرفتار فجايع و هراسها مىشدند كه جا داشت كودكان از ديدار آن پير گردند، و تصور آن بسيار ناگوار و دشوار است، در راه حج گرفتارىهاى سفر و سختىهاى طبيعت چنان بود كه بسيارى از حاجيان را به علت سوزش گرماى تابستان و سردى زمستان و خشكيدن آب چاهها در آن بيابان سوزان باد فنا مىگرفت و بسيار اتفاق مىافتاد كه سيلهاى ناگهانى ايشان را فرا گرفته و گروهى رااز ميان مىبرد و از آن جمله است سيلىكه درسال 1196قمرى نيمى ازحاجيان مصرى را در ميان مكه و مدينه با خود برد و نابود كرد، و منازل بين راه طولانى بود و رنج و زحمت بسيار داشت و موجب بيمارى، و مرگآور بود، و اين منازل را با شترسوارى مىپيمودند، در حالى كه زير دست