85مظهرى است پديدار در عالم مُلك براى حضرت ربوبى كه چون در عالم ملكوت است با چشم سر رؤيت نمىشود، چنانكه بدن نمونهاى ظاهر در عالم شهادت براى قلبى است كه چون در عالم غيب است با ديدگان، قابل رؤيت نيست و عالم مُلك و شهادت به سوى عالم غيب و ملكوت - براى كسانى كه در براى او گشوده شده است - راه دارد».
«در اشاره به همين مقايسه آمده است: بيت المعمور در آسمان، در مقابلِ كعبه قرار دارد؛ و طوافِ فرشتگان در بيت المعمور مانند طوافِ انسان بر گرد كعبه است، و چون پايه و درجۀ اكثر مردم از انجام طوافى اين چنين، نارسا است مأمور شدند حتى الامكان طوافِ خود را همانند فرشتگان سامان دهند، و به آنها وعده دادند: «هر كسى خود را شبيه گروهى سازد با آنان محشور خواهد شد».
«اما استلام حجرالاسود، بايد گفت كه حجر به منزلۀ دست راست خدا است. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: حجر را استلام كنيد، زيرا دستِ راست خدا در ميان خلق است كه با خلق به وسيلۀ آن مصافحه مىكند همانگونه كه عبد و بندگان خدا با هم مصافحه مىكنند». 1
ذكر اين نكته در پايانِ بحثِ مربوط به طواف ضرورى است كه مخالفانِ اسلام موضوعِ كعبه و حجر الاسود را بهانهاى براى حمله و انتقاد قرار دادهاند؛ و مىگويند: احترام به كعبه و حجر الاسود بازماندۀ افكار و انديشۀ بت پرستى است! در حالى كه آنان از حقايقِ مسلّمِ تاريخ در بى خبرى به سر مىبرند و يا تعمّداً اين حقايق را ناديده مىانگارند؛ با اين كه همين ياوه گويان دربارۀ گورِ سرباز گمنام - كه مظهر وظيفه شناسى و