148جمله‌اى است كه سبب ضُمور ¹ رابيان مى‌كند؛ يعنى طول سفر در شتر اثر مى‌گذارد. ضمير در فعل «يأتين» هم به «ابل» بر مى‌گردد، به جهت كرامت شتر، كه با صاحبش به حجّ آمده‌است همچون « وَ الْعٰادِيٰاتِ ضَبْحاً ». ²

فاضل مقداد در بحث از آيۀ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ... نوشته است: ³

برخى گفته‌اند: مورد خطاب آيه، ابراهيم عليه السلام است و بعضى هم مورد خطاب را، شخص حضرت رسول صلى الله عليه و آله دانسته و براى تأييد اين سخن، روايت زير را هم از امام صادق عليه السلام نقل كرده‌اند:

«أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله أَقَامَ بِالْمَدِينَةِ عَشْرَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ فَأَمَرَ الْمُؤَذِّنِينَ أَنْ يُؤَذِّنُوا بِأَعْلَى أَصْوَاتِهِمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه و آله يَحُجُّ مِنْ عَامِهِ هَذَا».

سيد هاشم بحرانى (بحرينى) نيز همين مطلب را نقل كرده ⁴ و افزوده