181 منابع و مآخذ نقلى موضوع نجات‌دهنده

احاديثى وجود دارد كه از يك خليفۀ عادل يا فردى كه احياگر دين است نام مى‌برد، همچنين بعضى از روايات پيامبر صلى الله عليه و آله نام مهدى را خصوصاً ذكر مى‌كند، و عده‌اى از بزرگان دين، اين احاديث را نقل كرده‌اند، از جمله: ترمذى و ابوداود و البزاز و ابن ماجه و الحاكم و طبرانى و ابويعلى موصلى، آن‌گاه اين احاديث را به برخى از صحابه نسبت داده‌اند كه از طريق پيامبر صلى الله عليه و آله نقل كرده‌اند، از جمله مى‌توان صحابۀ زير را ذكر كرد: على بن ابى‌طالب عليه السلام ، ابن عباس، طلحه، ابن مسعود، ابوهريره، انس بن مالك، ابو سعيد خدرى، ام حبيبه، ام سلمة، ثوبان، قرة ابن أياس، على الهلالي، و عبداللّٰه بن الحارث.

احاديث روايت‌شده از رسول خدا صلى الله عليه و آله در مورد مهدى، در كتب اين بزرگان به صدها حديث مى‌رسد، لذا برخى ناقدان متعرض اين احاديث شدند و برخى از آنها را «ضعيف» و بعضى ديگر را «حسن» دانستند و برخى احاديث را مشروط به نقل از طرف شيخين (ابوبكر و عمر) قملداد كردند، در اين ميان ابن خلدون به‌عنوان پيشقراول منتقدان مطرح شد؛ او در مقدمۀ خود اغلب اين احاديث را مورد نقد و بررسى قرار داده و در صحت سنديت آنها تشكيك مى‌كند، اما در عين حال به استوارى بعضى از آن احاديث مستند، اعتراف كرده است، مانند حديث زير:

حاكم از طريق عوف اعرابى، از ابى‌الصديق النجى، از ابو سعيد خدرى، از رسول خدا صلى الله عليه و آله كه فرمود: روز قيامت برپا نمى‌شود، مگر اين‌كه زمين پر از ظلم و جور و دشمنى شود، آن‌گاه يكى از اهل بيتِ من خروج مى‌كند و هم اوست كه زمين را پر از عدل و قسط مى‌كند، بعد از آن‌كه پر از