50عالى‌قدر قرآن، حضرت آيت اللّٰه جوادى آملى گويد:

«يكى از بارزترين مصاديق سير الى اللّٰه، سفر حج است. گر چه در همه جا مى‌توان خدا را عبادت كرد و از ضيوف‌الرّحمان شد وليكن ذات اقدس الهى، بعضى از مكان‌ها و زمان‌ها را براى ضيافت و پذيرايى مشخّص و آماده فرموده است؛ مانند حج و روزه.

به طور مسلّم حج يك سرّ خاصى خواهد داشت كه «فرار الى اللّٰه»، به حج تفسير شده است و آن فرار الى اللّٰه، اين است كه انسان ما سوى اللّٰه را ترك كند و اللّٰه را طلب نمايد». ¹

صاحب كتاب عرفانى تذكرة المتّقين گويد:

«امّا زاد او (حاجى) اعمال خارجيّه اوست كه تعبير از آن، به «تقوا» مى‌شود؛ از فعل واجبات و ترك محرّمات و مكروهات واتيان به مستحبات و اصل معناى تقوا، پرهيز است كه اوّل درجۀ آن پرهيز از محرّمات است و آخر درجۀ آن پرهيز از ما سوى اللّٰه جلَّ جلالُه وبينَهما مُتوسِّطاتٌ [ \ و آخرين درجۀ آن پرهيز از غير خداى بزرگ است و بين اين دو درجه، درجات ديگرى نيز هست كه آن درجات ميانه‌اند.] فَحاصِلُ الكلام اينكه هر يك از ترك محرّمات واتيان به واجبات، به منزلۀ زادى است كه هر يك را در منازل اخرويّه، احتياج افتد، به درجات الحاجه كه اگر همراه خود نياورده باشى، مبتلا خواهى بود، نستَجيرُ مِنْ هذه البَلوَى العَظيمة [ \ از اين آفت و بدبختى بزرگ به خدا پناه مى‌بريم] ». ²

حج‌گزار بايد نهايت تقوا و اخلاق اسلامى را رعايت كند و معرفت