22
تَتَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَ هُمْ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ». 1
«خداوند خرّم و شادمان گرداند آن بنده‌اى را كه سخن مرا شنيد و در آن انديشيد و به درستى فهميد و به كسانى كه آن را نشنيدند رسانيد. اى مردم، آنكه حاضر است به كسى كه غايب است برساند. چه بسا حامل فقه كه فقيه نيست و بسا حامل فقه كه آن را به‌كسى مى‌رساند كه فقيه‌تراز اوست. سه چيز است كه قلب يك مسلمان به آنها خيانت روا نمى‌دارد: اخلاص عمل براى خدا، خيرانديشى نسبت به امامان مسلمين و ملازمت جماعت آنها. همانا دعوت مسلمانان فراگير است، مؤمنان برادرند، پايين‌ترين فردشان عهده‌دار ذمّۀ افراد ديگر است و آنها يد واحده‌اند در برابر بيگانگان.»
در اين خطبۀ تاريخى، كه سال آخر عمرمبارك پيامبر، در حَجّةالوداع، در مسجد خَيف و تجمّع حاجيان در منا ايراد گرديد، سه اصل مهم حياتى امت اسلام عنوان شده و مسلمانان مأمور ابلاغ آن گرديده‌اند. اين سه عبارتند از:
1 . خالص كردن عمل براى خدا كه اساس آن ايمان صادقانه، حق‌طلبى و پرهيز از هر نوع شرك و ريا و دوگانگى در عقيده و ايده و آرمان و عمل است، كه اگر اين دستمايۀ معنوى براى مسلمانان فراهم گشت، بسيارى از كج روى‌ها، تنش‌ها و كدورت‌ها كه از هواى نفس سرچشمه مى‌گيرد، از ميان خواهد رفت و سايۀ اخلاص و تقوا بر افراد سايه‌گستر خواهد شد.
2 . ارادت و صميميت و خيرخواهى نسبت به پيشوايان دين، كه بى