164باستان، نام دموستنس و سخنرانى‌هاى شورانگيز و افسانه‌اى او جلب نظر مى‌كند.
دانشمندان مسلمان نيز بر اساس اصول و فنون بلاغت و فن بيان و ادبيات اسلامى به تدوين قوانين مربوط به علم «معانى وبيان» پرداخته و در اين مقوله آثارى بر جاى نهاده‌اند؛ مانند «اساس الاقتباس» خواجه نصيرالدين طوسى، «مفتاح العلوم» سكاكى، «البيان والتبيين» جاحظ كه كهن‌ترين آثار دانشمندان اسلامى در فن بيان و بلاغت‌اند. در همين حال و در رهگذر تاريخ اسلام، از آموزش خطابه در نظام تعليم و تربيت اسلامى، سخن به ميان آمده است كه در گذشته از آن ياد كرديم. همچنين تمرين خطابه در «جامع ازهر» و با هدايت مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادى كه در تاريخ خطابه به ثبت رسيده و سيد خود از برجسته‌ترين خطباى انقلاب عصر اخير بوده است.
همچنين فن خطابه و آيين سخنورى، در دو بُعد علمى و عملى مورد گفت‌وگوى دانشمندان ديگر جوامع بوده و آثارى از آنها به جاى مانده است. روايات اسلامى و سيرۀ اهلبيت عليهم السلام نيز منبع ارزشمندى است در فن خطابه كه جامع‌ترين آنها خطبه‌هاى امير مؤمنان عليه السلام است. خطبه‌هاى نهج البلاغه در زمينه‌هاى گوناگونِ علمى، تربيتى، اخلاقى، سياسى و نظامى درس‌آموز است.
ب - موضوع خطابه
بى‌شك هيچ خطابه‌اى بدون موضوع نيست و هيچ سخنورى بدون در نظر گرفتن موضوع خاص نمى‌تواند سخن بگويد و نبايد بر كرسى خطابه بنشيند وگرنه طالب مجهول و بدون هدف خواهد بود. موضوع