111آن سرشته است. آفرينش خدايى تغيير نمى‌پذيرد، اين است آيين پايدار، هر چند بسيارى از مردم نمى‌دانند.»

رمز پايدارى نهضتهاى الهى و پيامهاى آسمانى را در همين نكته‌ها بايد جست: «بهترين سخن بودن، جاذبه و تأثير داشتن، همسوى با فطرت و مقبوليت عقل و علم» و بر اينها بيفزاييم «پاسخگويى به نيازهاى مادى و معنوى بشر در هر عصر» را. خلاصه اينكه: پيام الهى از بيرون به‌وسيلۀ پيامبران ابلاغ و از درون به‌وسيلۀ فطرت و خِرَد حمايت مى‌شود.

اتّكا به تدبّر و تعقل و علم و دانش، به عنوان پشتوانۀ دعوت الهى در اسلام، بيش از هر آيين ديگر مشهود است. همانگونه كه آيات زير بيانگر آن است.

...كَذٰلِكَ نُفَصِّلُ الْآيٰاتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ ¹

كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْآيٰاتِ لَعَلَّكُمْ تَتَفَكَّرُونَ ²

كِتٰابٌ أَنْزَلْنٰاهُ إِلَيْكَ مُبٰارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيٰاتِهِ ³

وَ تِلْكَ الْأَمْثٰالُ نَضْرِبُهٰا لِلنّٰاسِ وَ مٰا يَعْقِلُهٰا إِلاَّ الْعٰالِمُونَ ⁴

سرچشمۀ معارف اسلامى

بر اين اساس، تبليغ اسلامى هر چه علمى‌تر و عقلانى‌تر باشد، به روح و واقعيت نزديكتر است و هر اندازه از پيرايۀ اوهام و تضادّ با علم و عقل پيراسته باشد، شانسِ پذيرش بيشترى دارد.