299اگر افرادى به خاطر نداشتن امكانات يا موانع ايجاد شده از سوى دشمنان، مكّه و كعبه و مدينه خالى و خلوت از زائران مؤمن گردد، دستور رسيده حاكمان با تأمين مخارج افراد، براى حضور در آن مراكز عظيم، آنان را اعزام دارند.

امام صادق عليه السلام فرموده: «لَوْ أنَّ النّٰاسَ تَرَكُوا الْحَجَّ، لَكٰانَ عَلَى الْوٰالِي أَنْ يُجْبِرَهُمْ عَلىٰ ذٰلِكَ...». ¹

اگر مردم حج را ترك كنند، بر والى و حاكم مسلمانان است، كه آنان را به انجام حج وادار كند تا در مكّه حضور يابند، و همچنين است، اگر مدينه و زيارت رسول خدا صلى الله عليه و آله را ترك نمايند.

امام صادق عليه السلام فرموده: «إِذٰا حَجَّ أَحَدَكُمْ، فَلْيَخْتِمْ حَجَّهُ بِزِيارَتِنٰا، لِأَنَّ ذٰلِكَ مِنْ تَمٰامِ الْحَجِ‌ّ. ²

هرگاه كسى از شما حج انجام مى‌دهد، حجّ خود را با زيارت ما پايان بخشد، چون اين عمل موجب تكميل حج است.

خلاصه، نكتۀ مهم اعتقادى اين است كه، موضوع زيارت امام عليه السلام اگرچه وى اكنون به حسب ظاهر حضور ندارد و از ديده‌ها پنهان است، ولى آن قدر در خور اهميّت است، كه امام رضا عليه السلام آن را به عنوان يك ميثاق و پيمان لازم دانسته و فرموده: «إِنَّ لِكُلِ‌ّ إِمٰامٍ عَهْداً فِي عُنُقِ أوْلِيٰائِهِ وَشِيعَتِهِ، وَإِنَّ مِنْ تَمٰامِ الْوَفاءِ بِالْعَهْدِ، زِيارَةِ قُبُورِهِمْ...».

هر امامى، بر گردن دوستان و شيعيان خويش عهد و پيمانى دارد، و تكميل وفاى به اين عهد و پيمان اين است، كه قبرهاى آنان را زيارت كند