247سر خواهد برد.
3- عرفان و معناگرايى
اگرچه در روايات مىخوانيم: يَزُورُ الْبَيْتِ كُلَّ يَوْمٍ إنْ شٰاءَ، وَيَطُوفُ تَطَوُّعاً مٰا بَدالَهُ. 1
مؤمن در هر روز، هر چه بخواهد كعبه را زيارت كند، و تا مىتواند طواف مستحبّى انجام دهد. امّا به اين راز مهمّ نيز بايد توجّه داشته باشد، كه ذكر و توجّه و معرفت به طواف و معنا و مفهوم و حالات معنوى و عرفانى به ذات حقتعالى، اعمال را، در سطح قابل قبول، تأثيرگذار، تعالىبخش قرار خواهد داد، كميّت و هياهو و تظاهر رياكارانه و غرورانگيز، كيفيّت و قابليت را تحت الشّعاع قرار مىدهد، و اگر معنا و عرفان حج براى كسى حاصل شود، تأثير آن در همان روزها، در مناسبات و روابط حقوقى نمايان مىگردد و نيز چنين عملى مورد توجّه الهى خواهد بود.
اين كه سروصدا و هياهوهاى بىمحتوا را مورد نكوهش قرار داديم، بايد توجّه داشته باشيم، كه وقتى امام زينالعابدين عليه السلام در عرفات از «زُهَرى» سؤال مىكند، امسال چقدر افراد به حج آمدهاند؟ وى پاسخ مىدهد: چهارصد پانصدهزار نفر مىشوند، كه به منظور اطاعت خدا اين جا آمده، اموالى خرج كرده و با صداى بلند خدا را مىخوانند. امام عليه السلام مىفرمايد: مٰا أكْثَرَ الضَّجِيجُ وَأقَلَّ الْحَجِيجُ... 2
ضجّه و سروصدا خيلى زياد است، ولى حاجى (واقعى) خيلى اندك است!
آرى، توجّه به جنبۀ عرفانى حج و اين كه متوجّه به اين معنا باشيم، كه